BEYNİN GİZEMLİ ve RENKLİ SENFONİSİ: Renk- Ses Sinestezisi

Müziği ve renkleri ne kadar tanıyorsunuz duyularınızı birleştirmek ister miydiniz? Sizce duyduğunuz seslerin bir rengi var mıdır? Ya da Renklerin sesi mi demeliyim? Şimdi sizi çok farklı bir yolculuğa çıkarmak istiyorum. Hazırsanız başlayalım. Sinestezi renk ve sesleri buluşturabilir ve duyular arasında bir köprü kurabilir. Bir şarkı dinlerken aynı zaman da çilek tadı almak veya bir resme bakarken renklerin sesini duymak ya da o en sevdiğiniz yemeği yerken anneniz dokunmuş gibi hissetmek …

 Sinestezi bir olayı yaşarken birden fazla duyu ve duyguyu aynı anda yaşamaktır. Sinestezi, duyusal uyaranların birleşmesi, duyu karmaşası da diyebileceğimiz nörolojik bir durumdur.
Bu nörolojik farklılığı yaşayan bireylere Sinestet denir.

Sinestezinin işitme ile ilişkisi nedir?

Sinestezi ve işitme arasındaki ilişki genellikle ses- renk sinestezisi olarak ortaya çıkar. Bir diğer adı kromestezidir. İşitme ile hastalık ismi bir arada söylendiğinde akla direkt olarak işitme kaybı geliyor olsa da sinestezi de durum böyle değildir. Peki sinestezinin renk ve sesle olan ilişkisi nedir?                                       

 Renk-ses sinestezisi, hastalık gibi görünse de duyuların birlikte hareket ettiği kompleks bir duyarlılıktır. Sinestetler, harfleri renkli olarak algılayabilir, dokunduğu şeylerin tadını alabilir, sayıların sesini duyabilir. Sinestezi sabittir, kişinin renk-ses eşlemeleri tutarlı olmalıdır. Fakat iki farklı Sinestezili birey aynı sesi farklı renkte görebilir. Birine göre bir kemandan çıkan ses ve notalar pembeyken diğerine göre turkuaz olabilir. Ya da dokuz rakamının sesi birine kız sesi gibi geliyor ve sesin asabi bir ses olduğunu iddia ediyorsa, diğeri dokuz rakamının sesinin erkek gibi çıktığını ve hatta çok havalı bir erkek sesi olduğunu iddia edebilir.  Bana soracak olursanız dokuz rakamı erkektir. Tek sayı olduğu için böyle bir kanıya vardım. Ama Sinestetler benim gibi tahminde bulunmuyor. Dokuz rakamının sesini duyabiliyor ve hatta rengini görebiliyor. Ses renk sinestezisi, Sinestetlerin duydukları ses ile renkleri harmanlamasıdır da diyebiliriz.

Sinestezinin nedenleri nelerdir?

Sinestezi; genetik, kalıtsal ve kalıcıdır. Yapılan araştırmalarda Kuzey Amerika da sinestetlerin %80 inin kadın olduğu öne sürülmektedir. Erkek Sinestet bireyler de vardır. Kimler sinestezi hastası olarak doğar diye soracak olursak, sinestezi genellikle anne tarafından miras alınır. Ayrıca hepimizin bir dereceye kadar Sinestet olup olmadığı ile ilgili bazı tartışmalar vardır. Sinestezi tanısı için klinik bir teşhis yoktur. Yalnızca uygulanan bazı testler vardır. Sinestezi konjenitaldir. Nadiren de olsa tümör, kafa travması, felç gibi olayları yaşamış bireyler de sonradan da ortaya çıkabilmektedir.

Tedavisi var mı?

Sinestezi ile ilgili uygulanan belli bir tedavi yöntemi yoktur. Birçok Sinestet, sinestezi hastası olduğunun farkında bile olmayabilir. Örneğin ünlü fizikçi Richard Feynman. Feynman, kuantum mekaniği ve parçacık fiziği gibi fizik üzerine birçok çalışmalar yapmış bir bilim insanı. Feynman bir Sinestet olduğunun muhtemelen farkında değildi. Kendi yazmış olduğu bir kitapta Feynman şöyle söylüyor: “Denklemlerdeki rakamları renkli görüyorum ve bunun nedenini bilmiyorum. Konuşurken Jahke ve Emde’ niN kitaplarındaki Bessel fonksiyonlarının karmakarışık resimlerini görüyorum; güneş yanığı renkte j’ler mor-mavi karışımı n’ler koyu ve kahverengi x’ler havada uçuşuyor. Bütün bunların öğrencilere nasıl göründüğünü merak ediyorum. “ 

Renk-Ses Sinestezisi ve Bazı Ünlü Örnekleri:

Vasilli Vasilyeviç Kandinski: Kandinski, bir ressamdır. Renk-ses sinestezisine sahip olduğu bilinmektedir. Belki de tablolarının sırrı bu farklılıkta gizlidir.

Duke Ellington: Amerikalı bir caz bestecisidir. Aynı zamanda piyanist ve elli yıldan fazla bir süredir caz orkestrası şefliği yapmıştır. Orkestranın kurucusudur. Müzik notalarını farklı renklerde gördüğünü söylemiştir.  Sadece renk olarak değil doku olarak da gördüğünü belirtmiştir.

Pharrel Williams: Şarkıcı ve Rapçidir. Müziğini, renklerden ilham alarak yapmıştır.

Sonuç: Herhangi bir hastalığı işitme ile ilişkilendirdiğimizde muhtemelen ilk olarak şunu düşüneceğiz; hastalık işitme kaybına yol açmış mı? Sinestezi, hastalıktan ziyade nörolojik farklılıkların olduğu bir durumdur. İşitme kaybına yol açmaz. Net bir tanı ve tedavisi yoktur. Birçok şekilde karşımıza çıkabilmektedir. Peki sinestezi odyoloji alanında bizlere ne gibi katkılar sağlar? Sinestezinin odyoloji alanında bizlere doğrudan katkı sağlaması oldukça düşük bir ihtimaldir. İşitme cihazlarının tasarımı ile ilgili bizlere ilham sunabilir, eğitim ve rehabilitasyonda Sinestet benzeri yöntemler kullanılarak öğrenme süreci kolaylaştırılabilir. İşitme cihazlarına daha fazla duyusal teknolojiler entegre edilebilir. Fakat bu kişiye özel sanatsal ya da eğlence amaçlı uygulamalar için daha uygun olacaktır.